पहिल्या तिमाहीत काय खाऊ नये?

प्रेग्नेंसीच्या पहिल्या तिमाहीत चुकूनही करु नका ‘या’ पदार्थांचे सेवन!

गर्भावस्थे दरम्यान स्त्रियांना अनेक पदार्थ खाण्याची इच्छा होते आणि त्यालाच आपण डोहाळे असं म्हणतो. असं म्हटलंही जातं की गदोदर महिलांचे सर्व डोहाळे पुरवणं आवश्यक असतं. पण खरंच सर्व डोहाळे पुरवणं त्या महिलेच्या व बाळाच्या आरोग्यासाठी सुरक्षित असतं?

गरोदरपणा हा असा काळ आहे ज्या काळात स्त्रियांना अनेक वेगवेगळे पदार्थ खाण्याची इच्छा होते. याच गरोदरपणात डोहाळे सुद्धा लागतात. शरीरातील हार्मोनल बदलांमुळे खाण्याबद्दलच्या चित्र विचित्र इच्छा गरोदर स्त्रीला होत असतात. पण तरी अशावेळी स्त्रीने काही पदार्थांबद्दल सावध राहायला हवे. या लेखात आम्ही अशाच काही पदार्थांबद्दल सांगणार आहोत जे गरोदर स्त्रीने अजिबात खाऊ नयेत. या काळासाठी ते पदार्थ प्रतिकूल असून वाईट परिणाम शरीरावर ठरू शकतात आणि पुढे त्याचे दुष्परिणाम बाळाला सुद्धा भोगावे लागू शकतात.

आजही सामान्यतः गरोदर स्त्रियांना या काळात काय खावे आणि काय खाऊ नये या गोष्टी माहित नसतात. पण त्या माहित असायलाच हव्यात. जेणेकरून कोणताही धोका आई व बाळ दोघांना होणार नाही आणि ते या काळात सुरक्षित राहून अगदी योग्य पद्धतीने डिलिव्हरी होईल.

कच्चे मांस
गरोदरपणात कच्चे मांस अजिबात खाऊ नये. यात कोलाई आणि साल्‍मोनेला नावाचे बॅक्टेरिया असतात. जे की फूड पॉइजनिंगचा त्रास निर्माण करू शकतात. पण गरोदर स्त्रीला मांस खायची खूपच तीव्र इच्छा होत असेल तर तिने ते योग्य पद्धतीने शिजवूनच खायला हवे. ते तोवर शिजवावे जोवर त्यात गुलाबी आणि रक्ताचा कोणताही डाग दिसणार नाही. गरोदर स्त्रीने कच्च्या मांसाला हात लावल्यावर हात आवर्जून धुवावेत. पण शक्य असल्यास गरोदरपणात मांसापासून दूरच राहावे कारण त्याचे दुष्परिणाम झाल्यास आई व बाळ दोघांना भोगावे लागू शकतात.

सीफूड
मांसाप्रमाणे मच्छी आणि अन्य सीफूड हे गरोदर स्त्रीच्या आरोग्यासाठी हानिकारक ठरू शकतात. शार्क, किंग मॅकरेल आणि टिलफिश सारख्या माशांमध्ये मोठ्या प्रमाणार मर्क्युरी असते. जास्त प्रमाणात मर्क्युरीचे सेवन केल्यास गर्भातील बाळाचा विकास संथ गतीने होऊ शकतो आणि त्याच्या मेंदूच्या वाढीत अडथळा निर्माण होऊ शकतो. सीफूड मुळे अॅलर्जी, रॅशेस, उलटी आणि अतिसार सारख्या समस्या निर्माण होऊ शकतात. पण तरी गरोदरपणात सीफूड खाण्याची इच्छा झाल्यास ते चांगल्या पद्धतीने शिजवून खावे. कधीच शिळी वा कच्च्ची मच्छी खाऊ नये.

कच्ची पपई
तुम्ही अनेकांना हा सल्ला देताना ऐकले सुद्धा असेल की गरोदर स्त्रीने या काळात पपई अजिबात खाऊ नये आणि ती गोष्ट खरी सुद्धा आहे. यामध्ये लॅटेक्‍टस असते जे गर्भाशयात आकुंचन निर्माण करू शकते. शिवाय पपई मध्ये पपेइन आणि पेप्सिन नामक घातक असतात जे बाळाच्या विकासावर मोठा परिणाम करू शकतात. म्हणून गरोदर स्त्रीने पपई पासून शक्य तितके दूर राहावे. जेणेकरून स्वत:च्या आरोग्यासोबत बाळाचे आरोग्य सुद्धा सुरक्षित राहील.

अननस
पपई नंतर अननस एक असे फळ आहे जे गरोदर स्त्रीला न खाण्याचा सल्ला दिला जातो हे. अननस हे पौष्टिक आणि उपयुक्त फळ असले तरी खास करून गरोदरपाणाच्या सुरुवातीच्या काळात सावध राहून अननस चुकूनही खाऊ नये. यामध्ये ब्रोमलिन एंजाइम असते जे गर्भाशय ग्रीवाला नरम करून थेट प्रसूती कळा सुरु करू शकते. म्हणूनच गरोदरपणाच्या सुरुवातीला किंवा गरोदर होऊ इच्छीण्याच्या काळापासूनच अननसा पासून दूर राहावे.

मेथीदाणे, बडीशेप आणि तीळ
बडीशेप आणि मेथीदाण्याचे सेवन केल्यास गर्भाशयामध्ये आकुंचन निर्माण होऊन मुदतपूर्व प्रसूती कळा सुरु होऊ शकतात किंवा गर्भपात सुद्धा होऊ शकतो. याशिवाय तिळाचे सेवन केल्यास सुद्धा गर्भपाताचा धोका उद्भवू शकतो. जाणकारांच्या तीळ खाऊ नयेत कारण गर्भपात करण्यासाठी तिळाच्या बियांचे सेवन केले जाते. आयुर्वेदात सुद्धा मासिक पाळी नियमित करण्यासाठी तिळाच्या बिजांचे सेवन करण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे. याच कारणामुळे गरोदरपणात तीळापासून दूर राहावे. गरोदरपणाच्या पहिल्या तिमाहीमध्ये तीळयुक्त कोणताही पदार्थ खाऊ नये, कारण या काळात गर्भपाताचा धोका सर्वाधिक असतो. तर या काही गोष्टी लक्षात ठावून या पदार्थांचे सेवन टाळावे. ही माहिती शक्य तितकी शेअर करा. जेणेकरून गरोदर स्त्रिया आधीपासुनच सावध राहतील आणि सुरक्षित राहतील.